To homepage

The Milky Way
The Milky Way, our own galaxy, with about 400 billion stars. This can be seen at night in clear weather, when there is little or no hindrance from artificial lighting or the moon.

The greatness and specifics of the universe

A. Introduction

The universe is really fascinating. This is evident from the photos that can be seen in this article and elsewhere on this website. But what do we actually know about the universe with its billions of stars, planets, nebulae and other specifics? How great is the universe for example? We can approach these questions in a purely businesslike manner and completely ignore the Creator. Then we are like people who admire a work of art, for example a cathedral, and meanwhile do as if the work of art came into existence by itself. But we can also approach these questions about the universe from the belief in that Creator. From the many miracles God has performed throughout history, and from all of the prophecies spoken by God that have come true, we can know with certainty that there is a God, and that this God must be limitless in possibilities. So everything we see around us is made by Him. But how great is His creation really? And which miracles are hidden in it?

The miracles hidden in God's creation are so numerous, that they are more than grains of sand by the sea. We can only give a few examples, so that others can get some idea, that God is truly infinitely great. Before paying attention to the unimaginable greatness of the universe, it is good to first give a brief overview of the structure of the universe. This is not about completeness, but to give some idea of what is present in the universe:

In the universe there are mainly 3 types of celestial objects: stars, planets and moons. Our earth is a planet. Around planets often orbit moons or satellites. Our earth also has a satellite that we simply call moon. So the moon revolves around the earth. But in the meantime the earth revolves around the sun. And more planets revolve around the sun. The series consists of: Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter, Saturn, Uranus, Neptune and Pluto. Very famous are the rings around Saturn! In between some dwarf planets fly around the sun. (Nowadays Pluto is also seen as a dwarf planet. Then it is no longer mentioned in the list of the planets. However Pluto still has a diameter of about 2300 km).

The planets
The planets (drawn to scale) that circle around the sun. The distance between them is not taken into account here.

Meanwhile the sun is flying around the center of our galaxy (called the Milky Way), along with about 400 billion other stars. (Estimates vary in this regard). The sun is also a star. We only see the other stars as points of light, because they are so gigantic far away. At the same time our galaxy with its many billions of stars flies in its turn through the universe (or first around the center of the Local Group, which consists of more than 40 galaxies). In total there are about 2 trillion galaxies. (Trillion = million x million). Thus everything is constantly in motion in the universe. It is also true that the universe expands more and more. So it keeps getting bigger. Celestial objects which are further away from us also usually fly away from us at a faster speed than celestial objects closer to us.

B. De greatness of the universe

Many people know roughly how big our earth is. The circumference of the earth is 40,000 kilometers. If we would drive 100 km per hour with a car, and would be able to go straight ahead, we would need 400 hours, so more than 16 days, to drive around the earth and get back to our starting point. That is quite a lot. But the light has a speed of 300,000 km per second. If the light could go around, it would go already 7.5 times around the earth in 1 second. This is unimaginably fast!

Since the average distance from the earth to the moon is 384,400 km, it takes more than a second for light to get from the earth to the moon, or from the moon to the earth. But the sun is much further from the earth, namely 150 million km (to be more precise: 149,600,000 km). The light we receive from the sun has therefore already been underway for more than 8 minutes before it reaches us. It's a good thing that the sun is so far away. For the diameter of the sun is 109 times the diameter of the earth. Since space is 3 dimensional (length, width and height) the volume of the sun is over a million times (to be more precise 1,304,000 times) the volume of the earth. Moreover the sun has deep inside a temperature of about 15 million degrees! So our earth would be totally scorched if the sun would be much closer! But the earth would freeze completely if the sun were much further away. This immediately shows the wisdom of our Creator. He has placed the earth at such a distance from the sun that life is possible on our planet!

The closest star behind our sun is 4 light years away. This means that the light (with its unimaginable speed of 300,000 km per second) needs 4 years to go from that star to our earth. (Converted, a light year is 9,467,000,000,000 km). How great is our God who made all this! But the other stars are much farther away from the earth. Many are at a distance of millions of light years! This is far beyond our comprehension. God is truly endlessly great!

Some people are skeptical about the stated distances. They claim we can never know that. For nobody has a measuring tape that is long enough! But with the help of mathematics we can nevertheless find out a lot. Because how do we know the height of the mountains? Also for that there are no measuring tapes! But then geometry and goniometry come to our help. If we know of a triangle the length of the base and the magnitude of the 2 adjacent angles, then with the help of these sciences we can calculate all other data of the triangle. In practice we can determine the angle at which we see the top of a mountain. Five kilometers farther away from the mountain that angle is different. From these angles and the base of 5 km we can then calculate the height of the mountain quite accurately!

Height calculation of a mountain
The calculating of the height of a mountain with the help of the goniometry

In the universe we can also work with these sciences to a certain extent. Then this method is called the parallax method. For example we can determine the angle at which we see a star in the beginning of the summer. Half a year later, at the beginning of the winter, we can determine that angle again. With that we use the stars behind, which are much farther away, as an orientation. So we pay particular attention to the apparent movement that the nearer star makes with respect to the distant stars. Half a year later the earth is on the other side of the sun, that is 300 million km away from the first position. So we look at that new time at the stars from a different point. One can think then of a triangle again. The path of the earth with a length of 300 million km is then the basis. And the star is then in the top of the triangle. We know the angles from the measurements. From all this data we can calculate the distance to that star. At least: If that star is not too far away (up to about 1000 light years). At greater distances other sciences are used, such as the redshift in the light.

Calculation of the distance to a star
The calculation of the distance to a star. L is here 150.000.000 km.

The redshift is somewhat comparable to the Doppler effect. We notice this effect when an ambulance or a car of the fire brigade with a blaring siren approaches and then passes us. Once the car is over, the tone is lower. This is because the sound reaches us then at a lower frequency than at the approaching the car. The faster the car is driving, the greater the difference in pitch will be. Such a phenomenon occurs with the light. Only there is no difference in pitch, but in color. The faster a star moves away from us, the more its color changes, namely in the direction of the red and the infrared. Since the whole universe, as mentioned, is expanding (getting bigger and bigger) and the stars are supposed to move faster away from us the more they are away from us, people try to calculate the distance of the stars from us in this way. The greater the redshift, the farther away the star will be. This is further explained with the help of the picture below.

Fraunhofer lines in color spectrums
The color spectrum of our sun, compared to that of a large group of galaxies called BAS11. A lot of information can be obtained from the dark lines (the so-called absorption lines or fraunhofer lines) namely about the chemical composition of the light source. Each line represents a certain element or substance. Also from terrestrial light sources such lines can betray the composition of the source. This confirms the informative value of these absorption lines.

With the redshift these lines move towards the red and infrared, although the chemical composition of the light source does not change. This can be clearly seen when we compare the lines on the two images. The farther the lines are moved, the faster the stars go away from our earth (in this case that is about 21,000 km / sec.) and the larger the distance between us and these stars likely is. In this case the distance is stated at 1 billion light years.

With regard to the redshift it should be clear, that we have to deal with this with great caution. The science can also be wrong. The calculations using geometry and goniometry can be very accurate. So the calculated distances to the stars that are relatively close will presumably be correct. But if the stars are very far away and people start to use other methods in the distance calculation, it becomes more difficult to get correct data. For other factors can also play a role. However I think that there are enough indications (based on thousands of hours of study and with the aid of equipment of millions of dollars or euros) to believe that the universe is indeed unimaginably large, and that there are indeed distances of millions of light years!

The astronomers do not go over ice of one night (so to speak). They do have more distance calculation methods than the two mentioned. From the spectrum of stars they can extract data not only about redshift and chemical composition, but also about absolute brightness. The absolute brightness can then be compared to the apparent brightness of the stars. The greater the difference, the greater the distance. This is a difficult method, but this method can always be calibrated (i.e. checked) with the closest stars using the parallax method (i.e. the method with the angles at which we see the stars). In this way this method can be improved continuously. And if the obtained formulas prove to be sufficiently reliable, they can also be applied to stars that are farther away.

Yet another method of calculating distances takes into account the size of our own galaxy, the Milky Way. From the parallax method one knows the mutual distance between the nearby stars (up to about 1000 light years). They know then approximately how far apart the stars are from each other. Next they know roughly how many stars there are in the Milky Way. In this way they get an image of the total diameter of the Milky Way. This is then calculated to be approximately 100,000 light years. Anyway the Milky Way is in the shape of a disk with a central thickening (like other galaxies). Thus the thickness of the disc is much less than its diameter. But if our own galaxy is already 100,000 light years in size, then the distance to the other galaxies, which one usually cannot even see without a telescope, must be much greater! Then it becomes inevitable to speak about millions of light years! More about this later, when the super giants will also be discussed, that is: The stars that have hundreds or thousands times the size of our sun.

Dit betekent overigens wel dat we de sterren uit naburige sterrenstelsels (of die sterrenstelsels zelf) zien zoals ze miljoenen jaren geleden eruit zagen. Want hun licht is zo lang onderweg geweest om ons te bereiken. Dit lijkt in strijd te zijn met het eerste hoofdstuk van het bijbelboek Genesis. Want de scheppingsdagen zijn ongeveer 6 duizend jaar geleden geweest. Echter: De Bijbel begint met de woorden: "In het begin schiep God de hemel en de aarde." Er staat niet bij dat dit op de eerste scheppingsdag al plaatsvond. Het lijkt er veel meer op dat dit vóór de 6 scheppingsdagen al gebeurde. Want in het tweede bijbelvers wordt verteld dat de aarde woest en ledig was. Dit schijnt op de toestand te wijzen, die er was vóór God op de eerste dag het licht schiep. Kortom: Het scheppen van de hemel en de aarde, waarover de eerste woorden van de Bijbel gaan, kan een zeer lange tijd vóór de zesdaagse schepping hebben plaatsgevonden. In die tijd kunnen ook vele sterren geschapen zijn. Want het woord hemel ziet niet alleen op de plaats waar God woont, maar ook op de sterrenhemel en de blauwe hemel. Zo spreekt God in Genesis 15: 5 tot Abraham: "Zie nu op naar de hemel, en tel de sterren, indien gij ze tellen kunt." Het is daarom niet zo vreemd om bij de woorden "In het begin schiep God de hemel en de aarde" ook aan de sterren te denken.

We lezen in Genesis 1: 16 en verder wel, dat God op de vierde dag de sterren schiep. Maar dat zou kunnen betekenen, dat de sterren toen pas zichtbaar werden op aarde. Misschien was er vóór die tijd steeds bewolking. Het licht dat op de eerste dag geschapen werd, was wellicht gewoon het zonlicht, dat door de wolken heen de aarde verlichtte. Als dat licht niet van de zon afkomstig was, maar een ander licht was, waarom zou God de zon dan nog geschapen hebben? Er was toch al daglicht? Sommige mensen vinden dat deze uitleg geweld doet aan de bijbeltekst, omdat er duidelijk staat, dat God op de vierde dag zon, maan en sterren schiep. Maar we moeten niet vergeten, dat de Bijbel geen wetenschappelijk boek is. De Bijbel is absoluut betrouwbaar, maar God heeft het taalgebruik van de Bijbel vaak aangepast aan het menselijke denkvermogen, opdat wij het zouden kunnen begrijpen. Zo lezen we in Genesis 11: 5 dat God uit de hemel naar beneden komt om de toren van Babel te bekijken. Maar dat is slechts een menselijke voorstelling van zaken. God behoeft nooit naderbij te komen om iets goed te kunnen zien. Hij ziet en doorgrondt alles wat er bestaat in het ganse heelal! Want anders zou Hij geen almachtig God zijn!

Eigenlijk is het juist een mooie gedachte om er vanuit te gaan dat vele sterren er miljoenen of zelfs miljarden jaren geleden ook al waren. Want op die manier wordt God voor ons nog veel groter dan wanneer we ervan uitgaan dat ook de sterren niet ouder zijn dan zesduizend jaar. God bestaat immers van eeuwigheid tot eeuwigheid!!! Dus Hij was er miljarden jaren geleden ook al. En ook toen was Hij de almachtige Schepper! Deze wetenschap kan ons er des te meer toe bewegen om Hem lof en eer te geven en te aanbidden!

Psalm 90
God has no begin and no end.

Sommige mensen nemen soms hun toevlucht tot vreemde verklaringen, omdat zij enerzijds moeten erkennen, dat het heelal inderdaad zo gigantisch groot is, terwijl zij anderzijds blijven volhouden dat het heelal nog erg jong is (bij die miljoenen jaren vergeleken). Zij stellen dan bijvoorbeeld dat God het licht van de sterren dusdanig heeft geschapen, dat het al heel ver onderweg was naar ons toe, opdat wij mensen dat licht spoedig zouden kunnen zien. Maar voor zo'n verklaring is geen goede grond. God maakte alles mooi, compleet en harmonieus. Hij had gemakkelijk sterren kunnen scheppen, die veel kleiner zouden zijn, en die veel dichter bij ons zouden staan. Hun licht zou dan heel gauw bij ons mensen arriveren. Maar God deed het anders in Zijn eindeloze grootheid! Ja, in Zijn eindeloze grootheid schiep Hij een heelal, dat ons vanwege zijn grootte blijft verwonderen, en ons blijft aansporen om Hem als Schepper vanwege Zijn grootheid te aanbidden en te verheerlijken!

De sterren en sterrenstelsels moeten inderdaad gigantisch ver van elkaar, en dus ook van ons, af staan (zoals hierboven al aangetoond werd). Want ze zijn enorm groot, terwijl we ze toch slechts zien als lichtpuntjes (als we ze tenminste nog kunnen zien; hoe sterker de teleskoop is die we gebruiken, hoe meer sterren en sterrenstelsels we kunnen zien). Als de onderlinge afstanden niet gigantisch groot zouden zijn, zouden ze te dicht op elkaar staan! Alleen ons eigen melkwegstelsel heeft, zoals gezegd, al ongeveer 100 miljard sterren! En vele daarvan zijn veel groter dan de zon!

De zon heeft, zoals gezegd, een doorsnede van 109 maal de doorsnede van de aarde (om de driedimensionale inhoud maar even buiten beschouwing te laten). Maar de ster Sirius is in doorsnede al 196 keer de doorsnede van de aarde! En de ster Pollux 546 keer. De ster Arcturus 3270 keer. De ster Rigel 6770 keer. De ster Betelgeuze 71000 keer. De ster Antares 86900 keer. De ster VY Canis Majoris 213000 keer. De ster Mu Cephei 273000 keer. En de ster VV Cephei 288000 keer! (De genoemde getallen zijn slechts benaderingen, ook omdat sterren vaak niet zuiver rond zijn. Ze zijn vaak in meerdere of mindere mate afgeplat aan de polen, als gevolg van de middelpuntvliedende kracht. Bovendien verschilden de geleerden vaak van inzicht. Sommigen beschouwden de ster VY Canis Majoris als de grootst bekende ster. Misschien hadden zij tijdens hun publicatie Mu Cephei en VV Cephei nog niet ontdekt).

Wat kunnen we ons hier nog bij voorstellen? Zoals we gezien hebben zou een auto ruim 16 dagen nodig hebben om de aarde rond te rijden, als hij 100 km per uur zou gaan, en rechtdoor zou kunnen gaan. Een vliegtuig met een snelheid van 1000 km per uur zou er minder dan 2 dagen over doen. Maar op de ster VV Cephei schiet men helemaal niet op met zulke snelheden. Want op die manier zou het vliegtuig 1315 jaar nodig hebben om helemaal rond te vliegen! (Gesteld dat het vliegtuig niet zou verbranden door de hitte). De doorsnede van deze ster is ongeveer 25 maal zo groot als de afstand van onze zon tot de aarde! En ongeveer 9500 maal zo groot als de afstand van de maan tot de aarde!

We kunnen het ons ook als volgt voorstellen: Als de zon een klein balletje is ter grootte van tien centimeter (in doorsnede), dan heeft deze ster een grootte van een zeer hoge toren van 264 meter! (De omtrek van deze ster is dan 829 meter, dus bijna een kilometer). Maar de aarde is dan (bij deze verhoudingen) gelijk aan een stipje van nog geen millimeter in doorsnede, dat zich op een afstand van 10,74 meter van het kleine balletje (de zon) bevindt. De maan is daarbij een stipje van nog minder dan een kwart millimeter, dat zich op een afstand van ongeveer 2,76 centimeter van het andere stipje (de aarde) bevindt!

De grootte van de aarde in verhouding tot de zon De grootte van de zon in verhouding tot een van de grotere sterren
De aarde in verhouding tot de zon. En de aarde en de zon bij een van de grotere sterren

De genoemde reusachtige sterren (zoals er veel meer zijn) behoren alle tot ons eigen melkwegstelsel. Maar daarnaast heeft onze Melkweg nog ongeveer 100 miljard andere sterren! Ons sterrenstelsel moet dus wel gigantisch groot zijn! Maar het is, zoals gezegd, niet het enige sterrenstelsel in het heelal. Er zijn meer dan 100 miljard andere sterrenstelsels! Daarvan is de Andromedanevel (naast ons eigen melkwegstelsel) wel het meest bekend. (En het is weer groter dan ons sterrenstelsel). Maar hoe verder we met onze teleskopen kijken, hoe meer sterrenstelsels we ontdekken. God die alles gemaakt heeft is echt eindeloos groot!

Sterrenstelsels Nog veel meer sterrenstelsels
Hoe verder we met onze teleskopen kijken .... hoe meer sterrenstelsels we ontdekken! Samenvattend gezegd: In totaal zijn er meer dan 200 miljard sterrenstelsels. En elk sterrenstelsel heeft ongeveer 200 miljard sterren. En de gemiddelde doorsnede van een ster is ongeveer 1.500.000 km. Dat is bij benadering honderd maal de doorsnede van onze aarde!

Onder degenen die de wetenschappelijke resultaten in twijfel trekken zijn ook mensen die zeggen, dat we de lichtsnelheid nooit kunnen meten, omdat het licht veel te snel gaat. Nu zal ik echt niet zeggen, dat de wetenschap altijd gelijk heeft. Hierboven maande ik reeds tot grote voorzichtigheid! Maar de lichtsnelheid is in ieder geval wel exact te meten en te berekenen met de juiste technieken. Reeds in de zeventiende eeuw berekende Christiaan Huygens de lichtsnelheid op 220.000 km per seconde. Hij zat dus nog een heel eind af van de werkelijke waarde van 300.000 km per seconde. Maar reeds in die tijd wist men in welke richting men het zoeken moest. Men had bijvoorbeeld al lang door dat het licht zeer veel sneller gaat dan het geluid. Het geluid heeft 'slechts' een snelheid van ongeveer 340 meter per seconde (afhankelijk van de temperatuur en de luchtvochtigheid).

In het jaar 1849 heeft de Fransman Fizeau de lichtsnelheid gemeten door een lichtstraal te laten vallen door een ronddraaiend tandwiel met 720 tanden. Het tandwiel draaide snel rond. De draaisnelheid was overigens voortdurend aan te passen. Op een afstand van 8633 meter achter het tandwiel was een spiegel opgesteld. Het zal wel een zeer grote spiegel geweest zijn. De rotatiesnelheid van het tandwiel werd nu net zo lang verhoogd of vertraagd, totdat de lichtstraal bij terugkomst van de spiegel precies door het volgende gat tussen de tanden ging. Bij ongeveer 25 omwentelingen per seconde was dat het geval. Bij een rotatiesnelheid van 25 omwentelingen per seconde duurt één omwenteling natuurlijk slechts één 25-ste seconde. Alvorens een nieuwe tand de positie van de oude tand heeft ingenomen, gaat er dus slechts één 18000-ste seconde voorbij (nl. het 720-ste deel van één 25-ste seconde). Het licht heeft in die tijd (van slechts één 18000-ste seconde) reeds 17266 meter afgelegd (heen en terug over de afstand van 8633 meter). Dus in 1 volle seconde zou het licht 18.000 maal 17266 meter = ongeveer 310.000 km afleggen. De lichtsnelheid is dus bij benadering 300.000 km per seconde!

Overigens waren de metingen van Fizeau uit 1849 nog niet zo heel nauwkeurig. Hij kwam uit op een snelheid van 315.000 km per seconde. Dat was iets te veel! (Misschien heeft hij gedacht dat zijn tandwiel bij de optimale draaisnelheid meer dan 25 toeren per seconde maakte, terwijl het in werkelijkheid juist iets minder dan 25 moet zijn geweest. Tenminste: Als alle andere gegevens kloppen. Hij kan bijvoorbeeld ook de afstand tot de spiegel verkeerd berekend hebben. De spiegel was tenslotte ruim 8 km verwijderd en meestal is er geen rechte weg over zo'n afstand). Maar later hebben andere mensen een dergelijke proef overgedaan met een grotere nauwkeurigheid en met betere apparatuur. En daardoor weten wij nu dat de lichtsnelheid in vacuum 299.792,458 km/sec is. Maar hier op aarde gaat het licht gewoonlijk niet door vacuum heen. In dat geval is het licht iets langzamer (al scheelt het maar een fractie). We doen er daarom goed aan om de waarde gewoon af te ronden op 300.000 km per seconde. Ook als we deze snelheid toepassen op het heelal werken we met voldoende nauwkeurigheid.

Het is overigens nog de vraag of de lichtsnelheid de hoogst mogelijke snelheid is. In Zwitserland heeft de organisatie CERN met een grote deeltjesversneller onderzocht of neutrino's (subatomaire deeltjes met een zeer geringe massa) misschien nog iets sneller gaan dan het licht. Maar als dat zo zou zijn, zou het verschil toch niet groot zijn. Inmiddels is wel gebleken dat de neutrino's de lichtsnelheid niet overtreffen.

Bepaling van de lichtsnelheid De deeltjesversneller in Zwitserland
Plaatje 1 van deze 2: Vereenvoudigde voorstelling van de meting van de lichtsnelheid door de Fransman Fizeau in 1849. Plaatje 2 van deze 2: De Large Hadron Collider (LHC), de deeltjesversneller van de organisatie CERN in Zwitserland, nabij Genève, 175 meter onder de grond. Deze ligt in een tunnel met een omtrek van 17 kilometer. Bij CERN werken 3000 mensen fulltime. Hieruit blijkt wel hoe veel men er tegenwoordig voor over heeft, om natuurkundige verschijnselen te onderzoeken!

Maar om terug te keren tot de grootte van het heelal: In feite weten we helemaal niet wat zich bevindt buiten het voor ons zichtbare heelal. Binnen het heelal dat wij kunnen zien gaan de lichtstralen niet in een rechte lijn, maar in een gebogen lijn. Want door de aantrekkingskracht van alle hemellichamen wordt het licht afgebogen. (Deze afbuiging is natuurlijk zeer gering. Op aarde merken we daar niets van. Maar als het licht vele duizenden jaren onderweg is, kan het wel een rol van betekenis gaan spelen). Op den duur kan het licht helemaal rond gaan (binnen het heelal dat wij kunnen zien). Het lijkt erop dat het licht gevangen zit in het voor ons waarneembare heelal. Maar wat bevindt zich daarbuiten? Dat weet eigenlijk niemand. We kunnen er hooguit naar raden. Maar wat stellen onze menselijke gissingen voor? God is gewoon veel te groot om ten volle door ons ontdekt te kunnen worden! De mens is wel in staat om enorme apparaten te bouwen (zoals de LHC bij Genève) om te onderzoeken wat hij waarneemt of veronderstelt, in de wereld en het heelal om zich heen. Maar op een gegeven ogenblik houdt het op. En als men met veel moeite erin slaagt om een deur te openen (waardoor men weer wat meer te weten komt), stuit men op vele nieuwe deuren! Hoe meer men weet, hoe meer vraagtekens er ontstaan!

En dan hebben wij het nog niet eens over de geestelijke machten en krachten (we kunnen hier vooral aan de demonen denken) die heel dichtbij kunnen zijn, bijvoorbeeld in ons eigen huis of onze eigen ziel. En toch ziet niemand ze. De meeste mensen geloven niet eens in hun bestaan, omdat ze niet waar te nemen zijn met onze zintuigen en met aardse apparatuur. Maar hun werking in deze wereld is niet mis, zoals elders in deze website te lezen is!

Er is in het heelal altijd méér dan we met onze zintuigen kunnen zien, horen, voelen, proeven, en ruiken, en hetgeen zich openbaart in de vorm van het infrarood, het ultraviolet, radiostraling, röntgenstraling, gammastraling en radioactiviteit. Op 12 april 1961 maakte de Rus Yuri Gagarin met de Vostok 1 een ruimtereis rond de aarde van 89 minuten en 46 seconden. Bij terugkomst uit de ruimte zou hij gezegd hebben: "Ik heb God nergens gezien!" Maar later zei kolonel Valentin Petrov, die een vriend van Yuri was, dat Yuri dat nooit gezegd zal hebben. Petrov beweerde dat het een uitspraak is geweest van de toenmalige Russische president Nikita Chroetsjov. De president zou gezegd hebben: "Gagarin vloog in de ruimte, maar zag God niet." Voor ons maakt het niet zo veel uit wie het gezegd heeft. Het is ten allen tijde onjuist. God is niet waar te nemen met menselijke en aardse middelen. Maar Hij is wel onze Schepper! We kunnen Hem alleen maar leren kennen door erop te letten hoe Hij Zich aan het mensdom geopenbaard heeft, in het bijzonder door de profeten, en door Zijn Zoon, die als mens heel dicht bij ons kwam. God neemt ons mensen wel waar! En op Zijn tijd zal Hij de mensen ter verantwoording roepen voor hetgeen zij op aarde gedaan hebben.

God vraagt ons niet om Hem en Zijn werken in alles te begrijpen, maar om Hem in alles te gehoorzamen. Dit wil overigens niet zeggen, dat we ons niet bezig mogen houden met de Sterrenkunde en alles wat we in het heelal waar kunnen nemen. Integendeel! Als we onze grenzen maar kennen en Gods grootheid en heerlijkheid maar in Zijn Schepping zien! Want Hij heeft alles geschapen tot Zijn eer! Zouden we Hem dan niet aanbidden vanwege Zijn eindeloze grootheid?

C. Bijzondere fenomenen

Voorstelling van een zwart gat
Voorstelling van een zwart gat, dat materiaal van een ster af trekt. Eerst vormt deze materie een ronddraaiende schijf (een accretieschijf) rond het zwarte gat. Een deel van de materie valt vervolgens in het zwarte gat, en een ander deel (nog steeds gasvormig) wordt weggespoten in een richting loodrecht op de schijf.

1. Neutronen-sterren

Afgezien van de grootte heeft het heelal vele bijzonderheden, te veel om op te noemen. Maar heel bijzonder is het verschijnsel van de neutronensterren!! Wat verstaat men daaronder? Om dat te begrijpen moeten we eerst iets weten over de opbouw van de materie. De materie (vast, vloeibaar of gasvormig) bestaat uit moleculen. Moleculen zijn de kleinste eenheden van een stof, die nog de eigenschappen hebben van die stof. Als men de moleculen (zo mogelijk) splitst krijgt men andere elementen. Zo bestaat water uit waterstof en zuurstof. Als men de watermoleculen splitst krijgt men waterstof-atomen en zuurstof-atomen. In een proefopstelling kan dit eenvoudig uitgevoerd worden door lichte elektrische stroom door water te laten gaan. Vaak voegt men dan nog wat zwavelzuur of natriumsulfaat toe aan het water, om het beter geleidend te maken voor de elektrische stroom. Aan de positieve pool ontstaat dan zuurstof en aan de negatieve pool waterstof.

Alle materie op aarde bestaat in wezen uit atomen. Atomen hebben een atoomkern waaromheen één of meer elektronen draaien. (Draaibewegingen zijn er dus niet alleen in het heelal, maar ook in de elementaire deeltjes van alle stoffen op aarde!). Elektronen hebben een negatieve lading. De atoomkernen bestaan weer uit protonen en neutronen. Protonen hebben een positieve lading. Neutronen zijn wat dit betreft neutraal. Maar het bijzondere is nu dat de atomen voor 99,9999999999999 procent bestaan uit lege ruimte! Of anders gezegd: Het volume van de atoomkern en de elektronen tezamen is slechts 0,0000000000001 % van het totale volume van het atoom. Of nog anders gezegd: In het atoom is maal zoveel volume als in de atoomkern en de elektronen. (Dit is miljoen maal miljard. Hier staan nog meer nullen dan bij de procentuele opgave, omdat 1 % reeds het honderdste deel aangeeft). Toch heeft een geheel atoom slechts de grootte van 60 tot 275 pm. (Pm = picometer. Een picometer is het duizend-miljardste deel van een meter, dus het miljardste deel van een millimeter).

Zoals we gezien hebben kunnen sterren gigantisch groot zijn. Hoe meer massa een ster heeft, hoe groter de aantrekkingskracht deze zal hebben, niet alleen op omringende hemellichamen, maar ook op zichzelf. Zo kan het gebeuren dat de ster onder zijn eigen enorme gewicht in elkaar stort. De verschillende atomen worden dan samengeperst. De elektronen en protonen komen dan zo dicht bij elkaar, dat ze fuseren tot neutronen. De materie bestaat dan alleen nog maar uit neutronen. Aangezien er oorspronkelijk zo veel lege ruimte was in de atomen, kan de materie gigantisch gecomprimeerd worden! Er kan dan materie ontstaan die per volumeëenheid maal zo zwaar is als in het begin!

Om een voorbeeld te noemen: Een hoeveelheid materie ter grootte van een speldenknop (hierbij kan men denken aan een plastic bolletje van 2,5 millimeter in doorsnede) kan dan even zwaar worden als 250 volgeladen zeeschepen bij elkaar! Onze zon, met een doorsnede van 1.390.000 km, krijgt dan een doorsnede 13,9 km. Voor een ster is dat extreem weinig. Maar zijn gewicht blijft daarbij hetzelfde. Het moge duidelijk zijn dat zulke gecomprimeerde materie op onze aarde niet kan bestaan. Door zijn eigen gewicht zou die materie overal doorheen vallen (zelfs door gehard staal) en zou pas tot rust komen in het centrum van het binnenste van de aarde. De sterren die op deze wijze zijn gecomprimeerd en alleen nog maar uit neutronen bestaan, noemt men neutronensterren.

2. Supernova's (als voorstadia van neutronensterren)

Dit in elkaar storten van sterren gebeurt nog gemakkelijker bij de supernova's. Een supernova is een ster die explodeert, en daarbij miljoenen malen meer licht uitzendt dan oorspronkelijk het geval was. Op aarde kan hij dan overdag zichtbaar worden, ook als hij eerst niet eens zichtbaar was in de nacht. Daarbij slingert hij een groot deel van zijn materie de ruimte in. Een bijzonder voorbeeld hiervan is de supernova die op aarde gezien werd op 4 juli van het jaar 1054. De weggeslingerde materie kunnen wij tegenwoordig nog steeds zien als de Krabnevel in het sterrenbeeld Stier. Deze bevindt zich op een afstand van 6500 lichtjaar van de aarde. Supernova's kunnen ook nu nog voorkomen, maar ze zijn zeer zeldzaam, soms minder dan één in de honderd jaar. (Tenminste: Wat betreft de supernova's die voldoende opvallen). Als ze zich voordoen kan hun extreem verhoogde helderheid enkele weken aanhouden. Daarna kunnen ze weer bijna of geheel onzichtbaar voor ons worden, tenzij ze verhoudingsgewijs dicht bij onze aarde staan.

De Krabnevel
De Krabnevel in het sterrenbeeld Stier, een overblijfsel van een supernova uit het jaar 1054

Na de explosie van een supernova valt een deel van de uitgestoten materie weer terug op de ster. Dit gebeurt met zoveel kracht, dat er dan nog eerder dan anders een neutronenster kan ontstaan. Zulke sterren storten dan in elkaar door de snelheid van de terugvallende materie. Inderdaad is er in het centrum van de Krabnevel ook een neutronenster ontstaan. Doordat hij verhoudingsgewijs zo klein is en toch zoveel massa heeft, draait hij zeer snel om zijn as. Onze aarde draait in 24 uur om zijn as. Maar deze neutronenster in 30 seconden! Er zijn zelfs neutronensterren die in een fractie van een seconde om hun as draaien! Soms zijn er 760 omwentelingen per seconde!

Iemand zou kunnen zeggen: Hoe kunnen we dat nu weten? Maar het is zo dat de neutronensterren radiostraling uitzenden. En die kunnen wij op aarde opvangen met behulp van een radioteleskoop. Aangezien sommige gebieden op de neutronenster meer straling uitzenden dan andere gebieden, ontvangen wij op aarde een radiostraling die voortdurend verandert. Zulke neutronensterren worden daarom wel pulsars genoemd. (Pulseren = kloppen). Het was voor de sterrenkundigen behoorlijk sensationeel om de pulsars te ontdekken. En dat is ook begrijpelijk. Veel hemellichamen draaien (mede vanwege hun grootte) uitermate langzaam om hun as. De relatief grote planeet Jupiter is vrij snel, en doet minder dan 10 uur over een volledige omwenteling. Maar onze aarde al 24 uur. De zon ongeveer 25 dagen. De planeet Mercurius ruim 58 dagen. Venus 243 dagen. Rode reuze sterren 13 jaar of meer. Het was dus een spectaculaire ontdekking dat sommige sterren in minder dan een seconde om hun as draaien!

3. Zwarte gaten

Maar sterren kunnen nog verder in elkaar storten dan bij neutronensterren gebeurd is. De neutronen, die in zulke sterren reeds tegen elkaar aan gedrukt zijn, kunnen dan ook nog bezwijken en in elkaar gedrukt worden onder het gewicht van de ster, of als gevolg van de klap als een deel van de uitgestoten materie bij een supernova weer op de ster terugvalt. Het hemellichaam wordt dan zo massief, dat zelfs licht daaruit niet meer ontsnappen kan. Het wordt dan zwart voor onze waarneming. En vanwege zijn enorme aantrekkingskracht trekt hij alles aan wat in zijn buurt komt. De materie valt dan als het ware in een zwart gat. Vandaar dat wij zulke fenomenen zwarte gaten noemen. Zij vormen een ware bedreiging voor hun omgeving. Alles in die omgeving dreigt te worden opgeslokt. Hoe ver zal dit doorgaan? Zal alles in het heelal uiteindelijk door zwarte gaten worden verzwolgen? Deze vraag wordt wel eens gesteld. Maar als wij de oneindige Schepper van hemel en aarde als onze liefhebbende Vader kennen, hebben wij niets te vrezen! Hij heeft alles geschapen, en Hij houdt alles volmaakt onder controle. En Hij werkt toe naar een nieuwe hemel en een nieuwe aarde waar alles volmaakt, lieflijk en heerlijk zal zijn!

Hoe weten wij eigenlijk dat zwarte gaten bestaan, als wij ze niet eens kunnen zien, omdat ze voor ons zwart zijn? In de eerste plaats door hun omgeving. De accretieschijf rondom een zwart gat zendt o.a. licht en röntgenstraling uit. Maar ook is het zo dat hemellichamen in de buurt van een zwart gat, die daardoor nog niet opgeslokt zijn, van baan veranderen. Een zwart gat oefent immers een enorme aantrekkingskracht uit op zijn omgeving vanwege zijn extreem gecomprimeerde massa. Gelukkig is er in de buurt van onze aarde geen zwart gat met een dusdanige grootte, dat het een gevaar voor onze aarde zou kunnen opleveren. Het dichtstbijzijnde zwarte gat bevindt zich in het melkwegstelsel op ongeveer 1600 lichtjaar van de aarde, en wordt aangeduid met V4641 Sgr, aangezien het zich bevindt in het sterrenbeeld Sagittarius (= Boogschutter).

4. Quasars

Zeer bijzonder zijn ook de zogenaamde quasars. Zij vallen niet op als wij ze zien door teleskopen op aarde. Maar in werkelijkheid kunnen zij evenveel licht uitzenden als 100 of meer gehele sterrenstelsels (van gemiddelde grootte) tezamen. Hun absolute helderheid kan gelijk zijn aan duizend miljard maal die van de zon. Zij zenden zodoende ook miljoenen malen zoveel licht uit als de rode superreuzen en andere enorm grote sterren. Het feit dat zij bij gewone waarnemingen niet opvallen, komt doordat zij zich zeer ver bij ons vandaan bevinden in het heelal. Hun omvang kan minder spectaculair groot zijn, omdat ze net als neutronensterren zeer gecomprimeerd kunnen zijn. In hun centrum kan zich een superzwaar zwart gat bevinden. (Want ieder sterrenstelsel heeft ook een extra zwaar zwart gat in het centrum. Door de enorme aantrekkingskracht ervan wordt het gehele sterrenstelsel bij elkaar gehouden). Momenteel zijn er meer dan 60.000 quasars bekend. De quasar met de grootst bekende absolute helderheid wordt aangeduid met 3C 273, en bevindt zich op ongeveer 2 miljard lichtjaar van de aarde. Deze is te vinden in het sterrenbeeld Maagd, en te zien op de eerste foto hieronder.

Een quasar Nog een quasar Quasars
Plaatje 1 van deze 3: De quasar 3C 273, gefotografeerd door de Hubble-ruimteteleskoop. In het midden is duidelijk een zwart gat te zien. Deze quasar staat ongeveer maal zo ver van ons vandaan als onze zon. Plaatje 2 van deze 3: De quasar PG 0052+251, eveneens op een Hubble-foto. Niet in alle quasars is voor ons een zwart gat te zien. In ieder geval zenden sommige quasars afzonderlijk evenveel licht uit als 1000 miljard zonnen tezamen. Plaatje 3 van deze 3: Nog meer Hubble-foto's van quasars. Quasars zijn vaak in gezelschap van sterrenstelsels, maar overtreffen deze gewoonlijk in helderheid.

Het woord quasar is afgeleid van het Engelse "quasi-stellar radio source". Quasi = alsof. Het object doet zich voor als een ster, en is een sterke radiobron. Maar zoals gezegd is ook zijn helderheid in het zichtbare licht opvallend, als men rekening houdt met de afstand. Niets in het heelal overtreft de quasars in helderheid, afgezien van de supernova's en de nog sterkere gammaflitsen. Maar die beide zijn slechts van korte duur. (De gammaflitsen duren slechts enkele duizendste seconden tot enkele minuten. Men denkt daarbij aan de mogelijkheid van een botsing en samensmelting van 2 neutronensterren, of aan hypernova's, dat wil zeggen: extra zware explosies van zeer zware sterren). Quasars zijn dus gigantische en langdurige energiebronnen. Als de '3C 273' net zo ver van de aarde af zou staan als de dichtstbijzijnde ster, zou onze aarde al vernietigd worden. (Want op een 8 maal grotere afstand zou deze quasar al zo helder zijn als de zon!). Hoe het ook zij: Zowel onze aarde als de quasars zijn in Gods hand!

Zoals gezegd zijn ze zeer ver bij ons vandaan in het heelal. Niettemin staan ze al op oude sterrenkundige foto's uit de negentiende eeuw, hoewel men toen nog niet wist, dat men te doen had met zeer bijzondere fenomenen. Ze begonnen pas op te vallen toen men hun sterke radiostraling ontdekte, en hun zeer grote roodverschuiving. Zo ontdekt de mens steeds weer nieuwe dingen die verwondering opwekken. God is ook eindeloos groot. Als wij na dit aardse leven bij Hem mogen zijn, in Zijn heerlijkheid, zal alles tot in eeuwigheid glorieus voor ons blijven!

5. Kometen

Het feit dat God alles volkomen regelt en leidt blijkt ook uit het feit, dat Hij een ster gebruikte om de Wijzen uit het Oosten (uit het Bijbelverhaal) de weg te wijzen naar de plaats waar Zijn eigen Zoon, in de gestalte van een baby, zich bevond. Wat voor hemellichaam was het precies? Vermoedelijk een komeet. Het werd dan een ster genoemd omdat iedereen wist wat een ster was. Als er een moeilijk woord gebruikt zou zijn, zouden velen het verhaal niet meer begrijpen. En iedereen moest juist weten dat Gods Zoon op aarde was gekomen, en dat God dit gepaard liet gaan van wonderen en tekenen! God kan, als de Almachtige, alle hemellichamen gebruiken zoals Hij dat wil. Bij de wederkomst van de Heere Jezus zal Hij opnieuw tekenen geven aan de hemel! Mattheüs 24: 29: "En terstond na de verdrukking dier dagen, zal de zon verduisterd worden, en de maan zal haar schijnsel niet geven, en de sterren zullen van den hemel vallen, en de krachten der hemelen zullen bewogen worden."

In het artikel over uitgekomen profetieën op deze website is al het een en ander gezegd over de zogenaamde Ster van Bethlehem. In het jaar vijf vóór onze jaartelling is er een bijzondere 'ster' zichtbaar geweest in het sterrenbeeld Steenbok. De geschiedenis-schrijvers hebben deze beschreven als een "vegende ster". Het zal dus vermoedelijk een komeet geweest zijn, want een komeet is een staartster, vanwege zijn lange nasleep. De Here Jezus is eveneens in die tijd geboren, dus ongeveer in het jaar vijf voor het begin van onze jaartelling. De monnik Dionysius Exiguus, die in de zesde eeuw onze jaartelling heeft ingesteld, heeft bij het terugrekenen namelijk een fout gemaakt van minstens 4 jaar. Want koning Herodes stierf in het jaar 4 voor Chr. En de Here Jezus was vóór die tijd al geboren. Deze rekenfout wordt tegenwoordig erkend door de meeste wetenschappers. Kortom: De genoemde komeet is waarschijnlijk de 'ster' geweest, die de Wijzen uit het Oosten de weg heeft gewezen naar de geboren 'Koning der Joden'! Een komeet is een bijzondere verschijning. Geen wonder dat die indruk maakte op de Wijzen!

Kometen zijn veel kleiner dan sterren. De kernen ervan hebben een middellijn van 1 tot 100 kilometer, en bestaan vooral uit steengruis, ijs en gestold gas. (Bij zeer lage temperaturen krijgt gas een vloeibare en uiteindelijk een vaste vorm). Ze volgen een elliptische baan rond de zon. Hun afstand tot de zon kan enorm variëren. Ze volgen dus niet zo'n mooie baan om de zon als de planeten. Als ze in de buurt van de zon komen, smelt en verdampt het ijs en het gas. Er ontstaat dan een gasvormig omhulsel om de kern heen. Door de straling van de zon en door de zogenaamde zonnewind (een stroom elektrisch geladen deeltjes die door de zon worden uitgestoten) wordt het gasvormige omhulsel naar achteren geblazen (van de zon af) en vormt zo de komeetstaart. Deze kan soms wel honderd miljoen kilometer lang worden!

Een komeet Nog een komeet
Plaatje 1 van deze 2: Een komeet kan een indrukwekkende verschijning zijn met een lange staart, zoals de komeet McNaught, die zichtbaar was van aug. 2006 tot febr. 2007. Plaatje 2 van deze 2: De komeet Hale-Bopp, die te zien was in maart 1997, had een kortere staart.

6. Vallende sterren of meteoren/meteorieten

Vallende sterren (of meteoren) zijn weer heel wat anders. Deze objecten van steen en/of ijzer zijn vaak minder dan een centimeter in doorsnede. Maar ze vallen met een dusdanige snelheid (tientallen kilometers per seconde) de dampkring van de aarde binnen, dat ze door wrijving met de omringende lucht verbranden. De omringende lucht wordt daarbij geïoniseerd en licht ook op. (Ionisatie wil zeggen dat atomen een elektron verliezen of erbij krijgen). Wij zien ze dan als een lichtflits en noemen ze vallende sterren, hoewel ze helemaal geen sterren zijn. Soms komen ze in zwermen voor. Wij spreken dan van sterrenregens. Wanneer een meteoor niet geheel in de lucht verbrandt, valt het overblijfsel op aarde. Wij noemen deze dan een meteoriet. Meteorieten kunnen zeer groot zijn (soms vele meters in doorsnede) en veroorzaken in onze dampkring een vuurbol of bolide. In de aarde slaan ze dan een krater. Grote meteorieten zijn gelukkig zeer zeldzaam, want anders zouden ze voor ons mensen een enorm gevaar betekenen. De Barringerkrater in de staat Arizona in de Verenigde Staten is ook door een meteoriet ontstaan en heeft een doorsnede van ongeveer 1300 meter en een diepte van ongeveer 170 meter. Overigens kunnen kraters ook ontstaan door vulkanen.

De maan, de planeet Mars, en vele andere hemellichamen, hebben veel meer kraters aan hun oppervlakte dan onze aarde. Waar bijna geen of helemaal geen dampkring is (zoals op de maan) verbranden de meteoren ook niet op hun weg naar de oppervlakte. Bovendien blijven de kraters dan langer zichtbaar, omdat ze niet of veel minder worden uitgewist door erosie en natuurlijke landschapsveranderingen.

De Barringerkrater Kraters op de maan
Plaatje 1 van deze 2: De Barringerkrater in de staat Arizona in de Verenigde Staten. Plaatje 2 van deze 2: Kraters op de maan

7. Nevels

Verder zijn de nevels bijzondere verschijnselen in het heelal. Oorspronkelijk was het woord nevels een verzamelnaam voor allerlei objecten in het heelal, waaronder ook de sterrenstelsels. Tegenwoordig verstaat men onder de nevels bij voorkeur de enorme stof- en gaswolken tussen de sterren. Soms zijn zij overblijfselen van een supernova (een ontplofte ster) zoals de Krabnevel. Als nevels van zichzelf geen licht uitstralen kunnen zij toch zichtbaar voor ons worden, nl. door de sterren die zich daarin of daarbij bevinden. Door ionisatie, als gevolg van de straling van de sterren (de atomen krijgen dan een elektron meer of minder), kunnen de nevels zelf ook oplichten. In andere gevallen houden de nevels het licht van de sterren juist gedeeltelijk tegen. Al met al kunnen de nevels zeer mooie en wonderlijke verschijningen zijn.

De Trifidnevel (M 20) De Adelaarsnevel (IC 4703)
Plaatje 1 van deze 2: De Trifidnevel (M 20) in het sterrenbeeld Schutter. Men mag er ook een adelaar in zien! (Een andere nevel is echter al naar de adelaar vernoemd). Plaatje 2 van deze 2: De Adelaarsnevel (IC 4703) in het sterrenbeeld Slang.

Detail van de Adelaarsnevel De Miernevel (Mz 3) De Kalebasnevel (OH 231.84 +4.22)
Plaatje 1 van deze 3: Detail Adelaarsnevel hierboven. Plaatje 2 van deze 3: De Miernevel (Mz 3) in het sterrenbeeld Winkelhaak (ook Norma genoemd). Plaatje 3 van deze 3: De Kalebasnevel (OH 231.84 +4.22) in het sterrenbeeld Achtersteven (ook Puppis genoemd)

Het lijkt erop alsof alles in het heelal slechts bepaald wordt door blinde natuurkundige wetten. Maar dat is slechts schijn. Als dat zo was zouden wij mensen nooit ontstaan zijn. Want uit levenloze materie kan nooit een levend wezen ontstaan, zeker niet een wezen dat zo enorm gecompliceerd in elkaar zit als een mens! En om nog extra te bewijzen dat Hij werkelijk bestaat en regeert heeft God in de loop der geschiedenis talloze wonderen verricht, en profetieën uitgesproken, die later uitgekomen zijn. Deze glorierijke God heeft alles in handen! Hij heeft alle pracht en praal in het heelal geschapen. En Hij wil voor eeuwig onze liefhebbende Vader zijn, namelijk als wij ons aan Hem onderwerpen, en vertrouwen op het offer van Zijn Zoon, de Here Jezus, die Zichzelf overgaf tot in de dood, opdat wij het eeuwige leven zouden verkrijgen! Zouden we deze Heiland en deze God dan niet liefhebben en eren met de inzet van heel ons wezen?

Click HERE for more pictures about the universe.

Go back  To homepage